• Stari Banovci

    od
    Nicky
    Objavljeno 25.02.2010 21:43  Broj pregleda: 6437  
    1 Komentar Komentari
    Stari Banovci je naselje u opštini Stara Pazova u Sremskom okrugu. Nalaze se u istočnom Sremu, na desnoj obali Dunava, na teritoriji opštine Stara Pazova. Prema popisu iz 2002. bilo je 5488 stanovnika (prema popisu iz 1991. bilo je 4033 stanovnika).

    Istorija

    U antička vremena se kod Starih Banovaca nalazila rimska tvrđava Burgene. Selo Banovci ovde postoji od 16. veka, a možda i duže. Na ovom mestu su se nekada takođe nalazila sela Darinovci i Tusa, koja više ne postoje.

    1566/1567. godine Turci su izvršili popis stanovništva koji pokazuje da su u Starim Banovcima tada većinom živeli Srbi. 1734. godine u selu je postojalo 53 kuća, a do 1756. broj je porastao do 211.

    U Drugom svetskom ratu, Sile osovine okupirale su Stare Banovce. Tada je ubijeno 158 žitelja, 52 oterano je u koncentracioni logor Sajmište, 38 poslato je na prinudni rad a 104 žitelja bili su ratni zarobljenici.

    Demografija

    U naselju Stari Banovci živi 4385 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 38,3 godina (37,5 kod muškaraca i 39,1 kod žena). U naselju ima 1692 domaćinstva, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 3,24.

    Ovo naselje je velikim delom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2002. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je porast u broju stanovnika.

    Obrazovanje

    Škola u Banovcima postoji od polovine 18. veka, a moguće i nešto ranije. Prvi pisani dokument u kome se spominje potiče iz 1751. godine, a prvi učitelj čije se ime zna Lazar Mijatović zabeležen je 1758. godine. O tada do danas Banovci su imali školu. U 18. i prvoj polovini 19. veka bila je to srpska veroispovedna škola sa 30 do 50 đaka. U drugoj polovini 19. veka postala je dvorazredna, a pred kraj veka trorazredna. Zbog stalnog povećanja broja đaka školske 1910/1911. pretvorena je u četvororazrednu. U toku 1947/1948. bila je Progimnazija, od 1949. do 1951. Nepotpuna gimnazija, a 1951. godine postala je Osmoletka. Naziv Osnovna škola "Slobodan Savković" dobila je 1962. godine.

    Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
    singi se sviđa ovo.
    Komentari 1 Komentar
    1. lara avatar
      lara - 13.08.2010, 22:41


      Stari Banovci se nalaze u istočnom Sremu, na ušću fruškogorskog potoka Budovara u Dunav. Ovaj potok u pravcu sever-jug preseca lesnu zaravan čiji su najviši delovi na istoku, uz samu dunavsku obalu, a cela zaravan je na ovom području nagnuta ka zapadu pa bi vode Budovara prirodno trebale da teku ka najnižoj tački depresije koja se nalazi na području sela Krnješevci. Ova anomalija je otklonjenja širokom dolinom na samom ušću potoka što je bitno uticalo na položaj naselja deleći ga na niži deo koji se nalazi u dolini Budovara i viši deo na putevima prema Batajnici i Staroj Pazovi. U nižem delu su Grčki šor(ul. Grčka), Šijački šor(ul. Stevana Tišme), Ćoravi šor(ul. Pavle Šašića) i Pregrevica(ul. Predraga Večerinca), a u višem delu Beli breg(ul. Pevac Milenka), Beli vetar(ul. Zdravka Jekića) i Šorić(ul. Rade Ninkovića).

      U okviru rimskog limesa, vojno -graničnog pojasa, Banovci su se nalazili na veoma značajnom strateškom mestu jer je čitava obala bila branjena od upada varvarskih plemena, a naročito ušća potoka kao što je Budovar. Uz Dunav su se nalazila utvrđenja Akuminikum (sadašnji Slankamen), Ritijum (Surduk), Burgene (Banovci) i Taurunum (Zemun).

      Od rimljanja su ostali delovi nešto novca i keramike, a od drugih naroda koji su se na ovom prostoru smenjivali - ništa. Mnoge stvari i sitnice je Dunav odneo pa podataka o stvarnom kontinuitetu ovih današnjih naselja sa današnjim Starim Banovcima nema. Ono što možemo nazvati istorijom mesta i pratiti u otkrivenim zapisima i spomenicima materijalne kulture počinje tek od Darinovaca i Tuse, mesta koja su uticala na današnji nastanak Starih Banovaca.

      DARINOVCI su se neznano nalazili na prostranom plodnom platou koji se protezao od Petrinavca do Kasarne. Taj prostor, je pružao idealan život: za ribolov, trgovinu, zemljoradnju i stočarstvo. Za vreme Turske vladavine stanovništvo Darinovaca preselilo se dalje od Dunava uz carski drum na pustari Tusa gde se oformiralo naselje.

      TUSE je prvi put zabeleženo 1702 godine kao jedno od mesta sa Turske strane granice određene Karlovačkim mirom 1699 godine gotovo u prvoj limi od Slankamena do Morovića. To je naselje koje su formirali raseljeni Darinovčani u 17. veku a nalazilo se u blizini puta Varadin-Zemun. Gde se selo nalazilo mišljenje istoričara je različito. Da bi odredili mesto Tuse, polazili su od groblja koje su sveštenici u maticama umrlih nazivali “groblje kod palasata”, kod štaba , “kontrolnaci”, ili “kod kasarne”, zapravo ono groblje koje se nalazilo na mestu današnjih motela “Citadela” i ”Dunavska terasa”. Tusa kao i kasnije Kasarna spadale su u banovačku parohiju, to proizilazi da je Tusa verovatno bila na mestu gde su danas Banovci-Dunav. Drugi put se Tusa spominjala 1716 godine kada je Austrija razrezala porez na neoslobođenji, “turski Srem”. 1730 Tusa je zajedno sa Banovcima(Banofce) pripadala Zemunskom vlastelinštvu grofova Senborn. 1734 godine, Banovci su imali 53 doma, a u njima su živele porodice Kolarević, Ćirić, Verenčević, Babić, Osdojan, Mirović…

      U vreme oslobađanja srema na ovom području su se dogodile značajne promene. Trgovina je odlaskom Turaka i dolaskom Austrijanaca dobila nove mogućnosti za nova tržišta nabavku i prodaju robe. A Banovci su kao mesto na putu od Zemuna do Varadina bili na tom puta roba. Međutim podataka o učešću banovčana u trgovini ima malo. Većinu su to bili trgovci stokom, jer o trgovini robom široke potrošnje nema pisanih podataka, delimično i zbog toga što je ovaj vid trgovine bio slabo razvijen. Stanovništvo je uglavnom samo podmirivalo sve svoje potrebe počev od oruđa za rad, preko tkanina do prehrabenih proizvoda. Gotovo neverovatno zvuči podatak da je našim ljudima krompir bio nepoznat kao i paradajz, a krave, ovce i koze su se držale samo radi mesa, a mleko je retko korišćeno u ishrani. U Banovcima je postajalo šest vodenica a godine 1743 zabeležene su 22 dunavske vodenice (kod Banovaca 12 i kod Belegiša 10). Neimaština je i dalje pratila stanovništvo Banovaca i okolice. Prvo veće naseljavanje izvršeno je od 1745 do 1750 godine. To su većinom bile porodice iz Županinskog Srema koje su se izjasnile za graničarsku službu, a bilo ih je iz Banata i Bačke.

      To se moglo videti po prezimenima Vujčanin, Zemunac, Čortanovčanin i slični… Iz Banata su došli Borčanin i Vlah a Glumac iz Bačke. U drugom talasu naseljavanja od 1750 godine do kraja šeste decenije 18. veka u Banovce su doseljene porodice iz Banije, Like, Korduna i iz Šijačkog kraja oko Požege. Odatle su Vezmari, Vojovići ,Griždanići, Tišme, Ćuruvije, Šašići, Dražete, Klasni, Koraći… Od 80-tih godina 18. veka process naseljavanja se smanjivao, broj doseljenika je bio sve manji tako da je do 90-tih gidina, kada Banovci imaju 241 kuću, svo stanovništvo koje se danas smatra starosedelačko već bilo doseljeno, osim pojedinačnih slučajeva. Zabeleženo je da su Tišme i Devići doseljeni 1796, a Dražete 1805 godine. Danilovići su doseljeni iz Plaskog u Lici a Ranitovići iz Sarajeva. Između 1776 i 1777 godine su živele porodice koje žive i danas: Aleksić, Bajić, Bonić, Borjanov, Borčanin, Bugari, Brezovac, Vasiljević, Vezmar, Večerinac, Vuinović, Vorkanić, Vojčani, Glumac, Grujić, Dimitrijević, Zeljug, Zemunac, Zorić, Zubović, Ilić, Jekić, Jovanović, Jokić, Klasnjah, Klipin, Prelić, Pevac, Skorupan, Čizmi, Džodanovič, Šaula, Škara, Sijak kao i mnogi drugi. Brojčano su se povećavale porodice: Večerinac, Glumac, Livada, Malbaša i Bolanović koje naravno i danas postoje...

      U drugom svetskom ratu kao i ostalim mestima nemačke sile su napale Podunavlje. Nemci su 6.oktobra naredili iseljavanje meštana St.Banovaca u roku od dva sata. U selu je nastala trka i nastojanje da meštani što pre napuste selo. Pravci povlačenja Starobanovčana bili su okrenuti uglavnom prema Vojki, Batajnici i drugim mestima. Neprijateljske snage zaposelo su selo i okolinu. Nemački štab smestio se u vili “Katarina”, računajući da će partizanske jedinice ponovo napasti St.Banovce. Starobanovčanima je život u izbeglištvu bio težak, oni koji nisu poneli dovoljno namirnica brinuli su kako će nahraniti porodicu. Sva hrana je stizala iz Sremskog odbora Novog i Starog Slankamena. Noć između 21. i 22. Oktobra 1944 godine, fašističke snage napustile su Podunavlje, povukle su se na liniju Karlovčić-Šimanovci-Vojka, prema Rumi. Starobanovčani, Surdučani i Belegišani su se vratili svojim kućama gde su zatekli pravu pustoš.

      Neki od meštana su se nalazili na prisilnom radu,neki u logoru Sajmište ili su bili ratni zarobljenici…

      Ukratko iz literature “Hronika Starih Banovaca”
Skimlinks